कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण: Mars Transit in Cancer 2026 वैदिक ज्योतिषात मंगळ ग्रह यांना साहस, ऊर्जा, उत्साह, शारीरिक शक्ती, धैर्य आणि कार्य करण्याची क्षमता यांचा कारक मानले जाते. आता मंगळ महाराज मिथुन राशीतून बाहेर पडून कर्क राशीत प्रवेश करतील, जी मंगळाची नीच राशी मानली जाते. मंगळाचे हे गोचर जीवनातील विविध क्षेत्रांमध्ये मोठे बदल घडवून आणू शकते. श्री सेवा प्रतिष्ठानच्या या विशेष लेखातून “कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण” यासंबंधीची संपूर्ण माहिती सविस्तरपणे मिळणार आहे, जसे की संक्रमणाची तारीख, वेळ इत्यादी. तसेच, या संक्रमणाचा राशींवर आणि देशावर होणाऱ्या परिणामांविषयीही जाणून घेणार आहोत. चला तर मग, विलंब न करता पुढे जाणून घेऊया कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण याबद्दल.
कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण: वेळ आणि तारीख
हिंदू पंचांगानुसार, साहसाचा ग्रह म्हणून ओळखला जाणारा मंगळ देव 18 सप्टेंबर 2026 रोजी शुक्रवारच्या संध्याकाळी 05 वाजून 03 मिनिटांनी कर्क राशीत प्रवेश करेल. तो 12 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत या राशीत राहील. कर्क राशी ही मंगळाची नीच राशी मानली जाते. त्यामुळे कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण होत असताना राग, घाईघाईने निर्णय घेणे, वादविवाद आणि भावनिक परिस्थितींमध्ये सावध राहणे आवश्यक ठरेल.
कर्क राशीत मंगळाच्या संक्रमणाच्या काळात मंगळावर उच्च राशीतील गुरुचा प्रभाव राहील. परिणामी, मंगळाच्या नीच स्थितीमुळे मिळणाऱ्या नकारात्मक परिणामांमध्ये काही प्रमाणात घट होऊ शकते. अशा प्रकारे, कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमणाचे परिणाम चंद्र राशी आणि जन्मकुंडलीतील मंगळाच्या स्थितीनुसार संमिश्र स्वरूपाचे राहू शकतात.
ज्योतिषशास्त्रात मंगळ ग्रहाचे महत्त्व
वैदिक ज्योतिषात मंगळ महाराजांना साहस, शक्ती, दृढता, ऊर्जा, आक्रमकता आणि कार्य करण्याची क्षमता यांचा कारक मानले जाते. मंगळाचा संबंध रक्त, स्नायू, जमीन-संपत्ती, लहान भाऊ-बहिणी, तांत्रिक ज्ञान आणि स्पर्धेशी देखील आहे. मंगळ देव मेष आणि वृश्चिक राशीचे स्वामी आहेत. तसेच, मंगळ मकर राशीत उच्च आणि कर्क राशीत नीच मानले जातात. जन्मकुंडलीतील मंगळाची स्थिती जातक आपल्या ऊर्जा, साहस आणि दृढतेचा जीवनातील विविध परिस्थितींमध्ये कशाप्रकारे उपयोग करतो, हे दर्शवते.
ज्योतिषशास्त्रात मंगळ ग्रह अग्नी तत्त्वाचा आणि पुरुष स्वभावाचा मानला जातो. जन्मकुंडलीतील मजबूत मंगळाच्या आशीर्वादामुळे आत्मविश्वास, साहस, नेतृत्व क्षमता आणि आव्हानांचा सामना करण्याची शक्ती प्राप्त होते. तर कमजोर किंवा पीडित मंगळ असल्यास जातकामध्ये क्रोध, अधीरता, वादविवाद आणि घाईघाईने निर्णय घेण्याची प्रवृत्ती वाढू शकते.
मंगळ ग्रहाशी संबंधित मनोरंजक तथ्य
- वैदिक ज्योतिषात मंगळ देवांना कुज, भूमिपुत्र किंवा भौमपुत्र असे म्हटले जाते.
- मंगळवार हा दिवस मंगळ ग्रहाला समर्पित आहे. हा दिवस शारीरिक शिस्त, खेळ आणि मंगळाशी संबंधित उपायांसाठी अत्यंत शुभ मानला जातो.
- मंगळ ग्रहाला लाल रंग अतिशय प्रिय आहे, जो त्यांची ऊर्जा आणि अग्नी तत्त्वाचे प्रतिनिधित्व करतो.
- मंगळ देवांचा रत्न मूंगा म्हणजेच प्रवाळ मानले जाते; मात्र ते कोणत्याही अनुभवी ज्योतिषाच्या सल्ल्यानंतरच धारण करावे.
- राशीचक्रात मंगळ देव मेष आणि वृश्चिक राशीचे स्वामी आहेत.
- कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण नुसार, मंगळ महाराज मकर राशीत उच्च आणि कर्क राशीत नीच अवस्थेत असतात.
- मानवी जीवनात मंगळ ग्रह जमीन, संपत्ती, लहान भाऊ-बहिणी, रक्त, स्नायू, सैन्य, शस्त्रक्रिया आणि तांत्रिक कौशल्य यांचे नियंत्रण करतात.
- वैदिक ज्योतिषातील मंगळ अग्नी तत्त्वाचा ग्रह मानला जातो आणि त्यांना सेनापतीचे स्थान देण्यात आले आहे. ते व्यक्तीला नवीन गोष्टींची सुरुवात करण्याची आणि कठीण परिस्थितींचा सामना करण्याचे धैर्य देतात.
- मंगळ ग्रहाचा संबंध हनुमानजी आणि भगवान कार्तिकेय यांच्याशी मानला जातो. जन्मकुंडलीत मंगळाला बळकट करण्यासाठी हनुमान चालीसाचे पठण करणे फलदायी ठरते.
- सर्व 27 नक्षत्रांपैकी मृगशीर्ष, चित्रा आणि धनिष्ठा नक्षत्रांचे अधिपती देव मंगळ आहेत.
- मंगळ देवांचे सूर्य, चंद्र आणि गुरु ग्रहांशी मैत्रीपूर्ण संबंध आहेत, तर बुध आणि राहू यांना त्यांचे शत्रू मानले जाते.
- मजबूत आणि शुभ मंगळ व्यक्तीला निर्भयता, ऊर्जा, नेतृत्व क्षमता, शारीरिक शक्ती तसेच अडथळे आणि विरोधकांवर विजय मिळवण्याची क्षमता प्रदान करतो.
जन्मकुंडलीत मंगळाचा शुभ प्रभाव
- जन्मकुंडलीतील मजबूत मंगळ जीवनातील कठीण परिस्थितींचा सामना करण्याचे धैर्य देतो.
- मंगळाच्या कृपेमुळे जातकाच्या ऊर्जेत, शक्तीत, सहनशक्तीत आणि दृढ संकल्पात वाढ होते.
- मंगळाचा शुभ प्रभाव नेतृत्व क्षमता आणि पुढाकार घेण्याचा आत्मविश्वास प्रदान करतो.
- कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण नुसार, स्पर्धात्मक क्षेत्रांमध्ये आणि साहसाशी संबंधित कार्यांमध्ये यश मिळण्यास मदत करतो.
- तांत्रिक ज्ञान, अभियांत्रिकी आणि यंत्रसामग्रीशी संबंधित क्षेत्रांमध्ये शुभ परिणाम मिळू शकतात.
- जमीन आणि संपत्तीशी संबंधित बाबींमध्ये मंगळ लाभदायक ठरतो.
- जन्मकुंडलीतील मंगळाची स्थिती जातकाला जलद निर्णय घेण्यास आणि आपले ध्येय दृढतेने साध्य करण्यास मदत करते.
- मंगळ बलवान असल्यास प्रतिस्पर्धी आणि समस्यांवर विजय मिळवण्याची शक्ती प्राप्त होते.
जन्मकुंडलीत मंगळाचा अशुभ प्रभाव
- जन्मकुंडलीतील मंगळाची दुर्बल स्थिती जातकामध्ये क्रोध, अधीरता, आक्रमकता आणि चिडचिडेपणा वाढवू शकते.
- अशुभ मंगळाच्या प्रभावामुळे इतरांसोबत विनाकारण वाद आणि मतभेद होऊ शकतात.
- जन्मकुंडलीतील मंगळाची कमजोरी महत्त्वाचे निर्णय घेताना घाई करण्याची प्रवृत्ती वाढवू शकते.
- कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण नुसार, मंगळाच्या नकारात्मक प्रभावामुळे जमीन, संपत्ती, वाहन किंवा यंत्रसामग्रीशी संबंधित समस्या निर्माण होऊ शकतात.
- मंगळाची अशुभता लहान भाऊ-बहिणींसोबतच्या नात्यात चढ-उतार निर्माण करू शकते.
- मंगळ कुपित असल्यास निष्काळजीपणा किंवा घाईमुळे अपघाताचा धोका वाढू शकतो.
- व्यक्तीच्या मनात अस्वस्थता आणि संयमाचा अभाव राहू शकतो.
- मंगळ ग्रहाशी संबंधित ज्योतिषीय प्रभाव यामुळे भावनांवर नियंत्रण ठेवणे आणि ऊर्जेचा योग्य दिशेने वापर करणे कठीण होऊ शकते.
कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण: भारतावर प्रभाव
स्वतंत्र भारताच्या कुंडलीत मंगळाचे स्थान सप्तम आणि एकादश भावाचे स्वामी आहेत. कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण होताना ते तृतीय भावात गोचर करतील. कुंडलीतील तृतीय भावातील मंगळाची स्थिती सामान्यतः अनुकूल मानली जाते. मात्र, येथे मंगळ नीच अवस्थेत असतील आणि त्यामुळे त्यांचा शुभ प्रभाव काही प्रमाणात कमजोर होऊ शकतो. तथापि, याच राशीत गुरु ग्रह उच्च अवस्थेत राहून मंगळावर प्रभाव टाकतील. त्यामुळे कर्क राशीत नीचभंग राजयोगाची निर्मिती होईल आणि मंगळाच्या नकारात्मक प्रभावात घट होऊ शकते. या काळात राष्ट्रीय सुरक्षा, सीमा, दळणवळण, तंत्रज्ञान आणि अंतर्गत घडामोडी महत्त्वाच्या ठरू शकतात.
कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण सुरू असताना देशाला नैसर्गिक आपत्ती, तंत्रज्ञानामुळे होणारे अपघात आणि रिअल इस्टेटशी संबंधित बाबींवर विशेष लक्ष द्यावे लागेल. मंगळ ग्रहाचे ज्योतिषशास्त्रीय महत्त्व पाहता, मंगळ अग्नी आणि ऊर्जेचे प्रतिनिधित्व करतात, तर कर्क ही जल तत्त्वाची राशी आहे.
कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण नुसार, मंगळ आणि कर्क राशीच्या या संयोगामुळे भावना आणि आक्रमकतेच्या बाबतीत सावध राहावे लागेल. तसेच, राजकीय मतभेद आणि विचारांमधील संघर्ष हे देखील चर्चेचे विषय ठरू शकतात. मात्र, गुरुचा प्रभाव संयम राखण्यास आणि योग्य निर्णय घेण्यास मदत करेल. एकूणच, भारतासाठी कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण संधी आणि आव्हाने दोन्ही घेऊन येऊ शकते.
कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण: सोपे आणि प्रभावी उपाय
जन्मकुंडलीत मंगळ कमजोर किंवा पीडित अवस्थेत असल्यास ज्योतिषशास्त्रातील मंगळ ग्रहाशी संबंधित उपाय सांगितले आहेत, ज्यांच्या मदतीने मंगळाकडून शुभ फळ प्राप्त होऊ शकते.
- हनुमानजींची पूजा करावी आणि नियमितपणे हनुमान चालीसाचे पठण करावे.
- मंगळ ग्रहाच्या बीज मंत्र “ॐ क्रां क्रीं क्रौं सः भौमाय नमः” याचा जप करावा.
- मंगळवारी हनुमान मंदिरात जाऊन लाल फुले अर्पण करावीत.
- गरीब आणि गरजू व्यक्तींना लाल कपडे, गूळ किंवा मसूर डाळ दान करावी.
- रागावर नियंत्रण ठेवावे आणि विनाकारण होणारे वाद टाळावेत.
- करिअर आणि आर्थिक जीवनाशी संबंधित निर्णय संयमाने घ्यावेत.
- वाहन चालवताना निष्काळजीपणा करू नये आणि सुरक्षा नियमांचे पालन करावे.
- लहान भाऊ-बहिणी आणि शेजाऱ्यांसोबत चांगले संबंध ठेवावेत.
- कोणत्याही अनुभवी आणि विद्वान ज्योतिषाच्या सल्ल्यानंतरच मूंगा रत्न धारण करावे.
कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण: राशीनुसार प्रभाव आणि उपाय
मेष राशी
मेष राशीच्या जातकांनो! मंगळ ग्रह तुमच्या जन्मकुंडलीत तुमच्या लग्न किंवा राशीचे स्वामी असण्यासोबतच अष्टम भावाचेही स्वामी आहेत आणि सध्या मंगळ तुमच्या कुंडलीतील चतुर्थ भावात संक्रमण करत आहेत. कर्क राशीत प्रवेश केल्यामुळे तुमच्या राशी स्वामीची शक्ती…सविस्तर माहिती येथे पहा;
वृषभ राशी
वृषभ राशीच्या जातकांनो! मंगळ ग्रह तुमच्या जन्मकुंडलीत सप्तम तसेच द्वादश भावाचे स्वामी आहेत. सध्या मंगळ तुमच्या तृतीय भावात संक्रमण करत आहेत. तृतीय भावातील कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण सामान्यतः चांगले मानले जाते; मात्र सप्तमेश नीच अवस्थेत असल्यामुळे दैनंदिन…सविस्तर माहिती येथे पहा;
मिथुन राशी
मिथुन राशीच्या जातकांनो! मंगळ ग्रह तुमच्या जन्मकुंडलीत षष्ठ तसेच लाभ भावाचे स्वामी आहेत आणि सध्या ते तुमच्या द्वितीय भावात संक्रमण करत आहेत. सामान्यतः द्वितीय भावातील कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण चांगले मानले जात नाही. तुमच्या कुंडलीसाठी विशेषतः हे संक्रमण…सविस्तर माहिती येथे पहा;
कर्क राशी
कर्क राशीच्या जातकांनो! तसे पाहता मंगळ ग्रह तुमच्यासाठी हितकारक मानले जातात. ज्योतिषशास्त्राच्या भाषेत त्यांना योगकारक ग्रह म्हटले जाते. सध्या मंगळ तुमच्या प्रथम भावात संक्रमण करत आहेत आणि कर्क राशीत मंगळ नीच अवस्थेत असतात. त्यामुळे या…सविस्तर माहिती येथे पहा;
सिंह राशी
सिंह राशीच्या जातकांनो! मंगळ ग्रहाचे ज्योतिषशास्त्रीय महत्त्व पाहता, मंगळ तुमच्या जन्मकुंडलीत भाग्य भाव तसेच चतुर्थ भावाचे स्वामी असल्यामुळे योगकारक आहेत. म्हणजेच, तुमच्यासाठी मंगळ हे अतिशय चांगले ग्रह मानले जातात. मात्र, मंगळाचे द्वादश भावात येणे…सविस्तर माहिती येथे पहा;
कन्या राशी
कन्या राशीच्या जातकांनो! मंगळ ग्रहाचे ज्योतिषशास्त्रीय महत्त्व पाहता, मंगळ तुमच्या जन्मकुंडलीत तृतीय तसेच अष्टम भावाचे स्वामी आहेत आणि सध्या ते तुमच्या एकादश म्हणजेच लाभ भावात संक्रमण करत आहेत. लाभ भावातील कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण सामान्यतः चांगले…सविस्तर माहिती येथे पहा;
तुला राशी
तुला राशीच्या जातकांनो! मंगळ ग्रहाचे ज्योतिषशास्त्रीय महत्त्व पाहता, मंगळ तुमच्या जन्मकुंडलीत द्वितीय तसेच सप्तम भावाचे स्वामी आहेत आणि सध्या ते तुमच्या दशम म्हणजेच कर्म भावात संक्रमण करत आहेत. सामान्यतः दशम भावातील कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण फारसे…सविस्तर माहिती येथे पहा;
वृश्चिक राशी
वृश्चिक राशीच्या जातकांनो! मंगळ ग्रहाचे ज्योतिषशास्त्रीय महत्त्व पाहता, मंगळ तुमच्या लग्न किंवा राशीचे स्वामी असण्यासोबतच षष्ठ भावाचेही स्वामी आहेत आणि सध्या मंगळ तुमच्या भाग्य म्हणजेच नवम भावात आहेत. सामान्यतः नवम भावातील कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण…सविस्तर माहिती येथे पहा;
धनु राशी
धनु राशीच्या जातकांनो! मंगळ ग्रहाचे ज्योतिषशास्त्रीय महत्त्व पाहता, मंगळ तुमच्या जन्मकुंडलीत पंचम तसेच द्वादश भावाचे स्वामी आहेत आणि सध्या ते तुमच्या अष्टम भावात संक्रमण करत आहेत. अष्टम भावातील कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण चांगले मानले जात नाही. त्यातच…सविस्तर माहिती येथे पहा;
मकर राशी
मकर राशीच्या जातकांनो! मंगळ ग्रहाचे ज्योतिषशास्त्रीय महत्त्व पाहता, मंगळ तुमच्या जन्मकुंडलीत चतुर्थ तसेच लाभ भावाचे स्वामी आहेत. सध्या मंगळ तुमच्या सप्तम भावात संक्रमण करत आहेत. सप्तम भावातील कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण चांगले परिणाम देणारे मानले जात…सविस्तर माहिती येथे पहा;
कुंभ राशी
कुंभ राशीच्या जातकांनो! मंगळ ग्रहाचे ज्योतिषशास्त्रीय महत्त्व पाहता, मंगळ तुमच्या जन्मकुंडलीत तृतीय तसेच दशम भावाचे स्वामी आहेत आणि सध्या ते तुमच्या षष्ठ भावात संक्रमण करत आहेत. सामान्यतः षष्ठ भावातील कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण चांगले परिणाम देणारे मानले…सविस्तर माहिती येथे पहा;
मीन राशी
मीन राशीच्या जातकांनो! मंगळ ग्रहाचे ज्योतिषशास्त्रीय महत्त्व पाहता, मंगळ तुमच्या जन्मकुंडलीत द्वितीय तसेच भाग्य भावाचे स्वामी आहेत आणि सध्या मंगळ तुमच्या पंचम भावात संक्रमण करत आहेत. पंचम भावातील मंगळाचे संक्रमण चांगले परिणाम देणारे मानले…सविस्तर माहिती येथे पहा;
याच आशेसह की, तुम्हाला हा लेख देखील नक्कीच आवडला असेल. श्री सेवा प्रतिष्ठानसोबत जोडलेले राहिल्याबद्दल आम्ही तुमचे मनःपूर्वक आभार मानतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
१) कर्क राशीत मंगळाचे संक्रमण कधी होईल?
मंगळ देव 18 सप्टेंबर 2026 रोजी कर्क राशीत प्रवेश करतील.
२) मंगळ ग्रह कर्क राशीत किती काळ राहतील?
मंगळ ग्रह कर्क राशीत 12 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत राहतील.
३) मंगळाचा अशुभ प्रभाव कमी करण्यासाठी कोणता उपाय करावा?
हनुमानजींची पूजा करावी आणि नियमितपणे हनुमान चालीसाचे पठण करावे.
लेखक परिचय
श्रीपाद जोशी (गुरुजी) हे श्री सेवा प्रतिष्ठानचे संस्थापक, ज्योतिष मार्गदर्शक आणि आध्यात्मिक सल्लागार आहेत. ज्योतिषशास्त्र, कुंडली विश्लेषण, ग्रहदोष निवारण, वास्तुशास्त्र, अंकशास्त्र आणि वैदिक उपाययोजना या क्षेत्रांमध्ये त्यांना १२ वर्षांहून अधिक अनुभव आहे.
गेल्या अनेक वर्षांपासून त्यांनी हजारो व्यक्तींच्या जन्मकुंडलीचे सखोल विश्लेषण करून करिअर, व्यवसाय, विवाह, प्रेमसंबंध, आर्थिक प्रगती, शिक्षण, आरोग्य आणि कौटुंबिक जीवन यांसंबंधी अचूक मार्गदर्शन केले आहे. वैदिक ज्योतिषाच्या प्राचीन ज्ञानाचा आणि आधुनिक जीवनातील गरजांचा समन्वय साधत ते प्रत्येक व्यक्तीसाठी वैयक्तिक आणि व्यावहारिक उपाय सुचवतात.
श्रीपाद जोशी (गुरुजी) यांचे विशेष प्राविण्य जन्मकुंडली विश्लेषण, ग्रहयोगांचे सखोल अध्ययन, दशा-गोचर विश्लेषण, विवाह जुळवणी, मंगळ दोष, कालसर्प दोष, पितृदोष निवारण, रत्नशास्त्र, अंकशास्त्र आणि आध्यात्मिक उपाय यामध्ये आहे. त्यांच्या मार्गदर्शनामुळे अनेकांना जीवनातील अडचणींवर मात करून यश, समृद्धी आणि मानसिक समाधान प्राप्त झाले आहे.
श्री सेवा प्रतिष्ठानच्या माध्यमातून ते ज्योतिषविषयक लेख, राशीभविष्य, ग्रहगोचर विश्लेषण, आध्यात्मिक मार्गदर्शन आणि विविध वैदिक उपायांची माहिती लोकांपर्यंत पोहोचवत आहेत. त्यांचे ध्येय म्हणजे प्राचीन भारतीय ज्योतिषविद्येचा लाभ सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचवून त्यांना योग्य दिशा आणि सकारात्मक जीवनदृष्टी प्रदान करणे.
विशेषता:
- १२+ वर्षांचा ज्योतिषशास्त्रातील अनुभव
- संतती समस्या विशेतज्ञ
- दुर्मिळ वनस्पती विशेतज्ञ
- व्यसनमुक्ती औषध तज्ञ
- जन्मकुंडली व भविष्य विश्लेषण तज्ज्ञ
- विवाह, करिअर व व्यवसाय मार्गदर्शन
- ग्रहदोष निवारण व वैदिक उपाय
- वास्तुशास्त्र आणि अंकशास्त्र सल्लागार
- राशीभविष्य व ग्रहगोचर विश्लेषक
- आध्यात्मिक व जीवन मार्गदर्शन
“ज्योतिष हे केवळ भविष्य सांगण्याचे साधन नसून,
जीवनाला योग्य दिशा देणारे विज्ञान आहे.”
श्रीपाद जोशी (गुरुजी)
मार्गदर्शन :-
आपल्याला या संदर्भात काही प्रश्न, काही समस्या, असतील तर त्याचे समाधान नक्कीच करण्यात येईल, किंवा याबत अधिक मार्गदर्शन हवे असल्यास आपण shreesevaprathishthan@gmail.com या वर मला Email करु शकतात किंवा खाली संपर्क सुविधा दिलेली आहे.
(सूचना:-आपली कुंडली पाहायची असेल, प्रश्न असतील तर नक्कीच सहकार्य करेल, पण कामाच्या व्याप जास्त असल्याने विलंब होऊ शकतो, ज्यांची संयम व वाट पाहण्याची तयारी असेल तरच कुंडली पाहण्याचा आग्रह करावा.)
अधिक माहिती साठी संपर्क :-
श्री सेवा प्रतिष्ठान, संचलित
श्रीपाद विनायक जोशी (गुरुजी)
Shree Seva Pratishthan
+91 9420270997
कुंडली विश्लेषण व सुयोग्य मार्गदर्शन,
संतती समस्या विशेतज्ञ,
दुर्मिळ वनस्पती विशेतज्ञ,
व्यसन मुक्ती औषध तज्ञ
(दारु, सिगारेट, तंबाकू, गांजा)
